آشنايي با نحوه طراحي و اجراي سياستهاي كلان توسعه بيوتكنولوژي در كشورهاي در حال توسعه ميتواند براي ما بسيار ارزشمند باشدأ بويژه آنكه هر يك از اين كشورها، سياست مخصوص به خود را در پيش گرفته اند. در ادامه نگاهي به تجربيات هند در زمينه توسعه و گسترش بيوتكنولوژي خواهيم افكند و به يقين تجارب اين كشور در حال توسعه مي تواند براي توسعه فناوري زيستي در كشوري مانند ايران بسيار مفيد و آموزنده باشد. كشور هند با برخورداري از نيروي انساني ماهر و كمهزينه، سيستم تحقيق و توسعه كارا، تنوع زيستي غني، استفاده موؤثر از تكنولوژي اطلاعات و تكلم و تسلط به زبان انگليسي، توانسته است در زمينه بيوتكنولوژي به پيشرفتهاي چشمگيري دست يابد.
بودجه بيوتكنولوژي هند در برنامه پنجساله 1985 تا 1990 بالغ بر 200 ميليون دلار بوده است. اين كشور هزينههاي تحقيق و توسعه بيوتكنولوژي را از 13 ميليون دلار در سال 1988 به 28 ميليون دلار در سال 94 افزايش داد كه 15 درصد توسط بخش خصوصي تادمين شد. بودجه تحقيق و توليد بيوتكنولوژي در برنامه پنج ساله 1997 تا 2002 حدود 255 ميليون دلار بوده است.
اقدامات كليدي
برخي از ابتكارات و اقدامات دولت هند براي توسعه بيوتكنولوژي در اين كشور عبارتند از:
الف) افزايش ميزان سرمايهگذاري بهمنظور حمايت مالي از اين صنعت و سرمايهگذاري ريسكپذير براي حمايت از شركتهاي كوچك و متوسط
ب) ايجاد چارچوب قانوني مناسب جهت تاييد كيفيت و صدور مجوز مصرف فراوردههاي حاصل از تكنولوژيDNA نوتركيب و گياهان دستكاري شده ژنتيكي: اخيراص دولت هند تصميم گرفته است براي انطباق بيشتر با مقررات جهاني، تغييراتي را در زمينه كنترل و تاييد مواد دارويي و آرايشي به وجود آورد.
ج) افزايش مدت حق امتياز: بر اساس لايحه جديدي كه در پارلمان هند به تصويب رسيده است، حقوق مالكيت فكري مخترعان و محققان بمدت 20 سال محفوظ ميماند. اين لايحه با مفاد قوانين سازمان تجارت جهاني(WTO)و جنبههاي تجاري حقوق مالكيت فكري يا بهاختصار: TRIPS هم راستا است.
د) وضع قوانين دقيق و گسترده در زمينه ايمني زيستي: اين قوانين بهمنظور كنترل و رهاسازي موجودات زنده تغييريافته ژنتيكي در محيط زيست تدوين شدهاند. گفتني است بيش از 106 كميته ايمني زيستي در سطح موؤسسات اين كشور وجود دارد.
اقدامات ياد شده، هم در سطح دولت مركزي و هم دولتهاي ايالتي هند اعمال شدهاند.
نقطه آغاز
در واقع بيوتكنولوژي در هند از سال 1974 آغاز شدأ زماني كه دولت هند، پژوهش در زمينه زيستشناسي مولكولي را ضروري دانست و در پي آن در سال 1982، هيات ملي بيوتكنولوژي(NBTB) را بنيان نهاد. هيات ملي بيوتكنولوژي در سال 1983، برنامه بلندمدت اين كشور در زمينه بيوتكنولوژي را ارايه نمود و موارد مورد تاكيد در اين برنامه عبارت بودند از خودكفايي در غذا، پوشاك، سلامتي و بهداشت، توليد انرژي، حفاظت از محيطزيست، استخدام نيروي انساني، رشد صنعتي و تعادل در تجارت بينالمللي.
اگرچه اين اقدام به عنوان نخستين گام شايان تحسين بود اما نظر دولت براي توسعه سريع آن را تامين نميكرد و لذا در سال 1986، دپارتمان بيوتكنولوژي (DBT) هند تاسيس شد. نظارت بر برنامهريزي و هماهنگي برنامههاي صنعتي و علمي بيوتكنولوژي از وظايف اين دپارتمان به شمار ميرود.
در سالهاي اخير، موؤسسههاي دولتي فعال در زمينه بيوتكنولوژي، بطور محدود مورد حمايت دپارتمان بيوتكنولوژي قرار گرفتهاند. همچنين شوراي پژوهشهاي علمي و صنعتي (CSIR) تا حدودي از پژوهشهاي بيوتكنولوژي حمايت ميكند. علاوه بر دپارتمان و شوراي مذكور كه در وزارت علوم قرار دارند ساير نهادهاي دولتي از جمله دپارتمان علوم و فناوري وزارت كشاورزي (DST) ، شوراي پژوهش هاي كشاورزي هندوستان (ICAR) ، موؤسسه پژوهشهاي كشاورزي هندوستان (IARI) ، شوراي پژوهش هاي پزشكي هندوستان(ICMR)و كميسيون واگذاري بورس در دانشگاهها (UGO) ، از پژوهشهاي بيوتكنولوژي حمايت ميكنند.
دپارتمان بيوتكنولوژي
برنامههاي اين دپارتمان در كشور هند به چندين بخش شامل موارد زير تقسيم ميشود:
1 توسعه فراوردهها و فرآيندها با استفاده از بيوتكنولوژي و انتقال تكنولوژي به صنعتأ 2 ايجاد شبكه اطلاعات بيوتكنولوژي 3 (BTISnet) ارايه تسهيلات در زمينه بيوتكنولوژي و برنامههاي حمايتي 4 بهرهگيري از بيوتكنولوژي در راستاي توسعه اجتماعي 5 توسعه منابع انساني در بخش بيوتكنولوژيأ 6 همكاريهاي بينالمللي 7 ماموريتهاي علوم و فناوري ملي 8 (jai vigyan)تشكيل هيئت ملي توسعه منابع زيستي 9 ايجاد خانه تسهيلات حق امتياز 10 حمايت از تحقيق و توسعه . در ادامه نگاهي به تشريح برنامههاي مذكور خواهيم افكند.
توسعه فراوردهها و فرآيندها
يكي از اهداف اصلي دپارتمان بيوتكنولوژي هند، توسعه تكنولوژي فرآيندها و فراوردهها با استفاده از راهكارهاي بيوتكنولوژي در جهت ارتقاي منافع اجتماعي در هند است. مكانيسمهاي ويژهيي توسط اين دپارتمان به منظور انتقال تكنولوژي به صنعت و تجاري كردن در زمينههاي زير بهكار گرفته شده است كه اين موارد عبارتند از:
الف) كشتبافت در مقياس نيمه صنعتي(pilot plant) و ايجاد پارك تكنولوژي ريزازديادي
ب) برنامه بيوتكنولوژي براي مناطق روستايي
ج) بيوتكنولوژي غذايي
د) بيوتكنولوژي ميكروبي و صنعتي
هـ) انتقال تكنولوژي
و) تجارت بيوتكنولوژي از طريق اينترنت.
شبكه اطلاعات بيوتكنولژي
هند از نخسيتن كشورهايي است كه سيستم گسترده بيوانفورماتيك را به وجود آورده است. سيستم اطلاعات بيوتكنولوژي توسط دپارتمان بيوتكنولوژي، در طول برنامه هفتم توسعه و به منظور كنترل و هماهنگي بين زمينههاي مختلف بيوتكنولوژي ايجاد شد و اين برنامه شامل يك بانك اطلاعاتي گسترده و سيستم شبكهيي بهنام «سيستم يكپارچه اطلاعات بيوتكنولوژي» است.
اين دپارتمان تسهيلاتي را در سراسر كشور بهعنوان سيستمهاي حمايت علمي و تكنيكي در راستاي تحقيق و توسعه در بيوتكنولوژي به وجود آورده است.
اگر چه برخي از زمينههاي تحقيقاتي بيوتكنولوژي در راستاي ارتقاي علم پيش ميرود ولي اين دپارتمان توجه ويژهيي به كاربردي كردن نتايج حاصل از تحقيقات و استفاده از بيوتكنولوژي در جهت بالا بردن سطح زندگي اجتماعي دارد. آموزش زنان و روستاييان از برنامههاي اين دپارتمان در راستاي توسعه اجتماعي است.
هدف از اين برنامه، تربيت نيروي كار آموزشديده و ماهر در زمينه بيوتكنولوژي است، چرا كه تربيت نيروي انساني ماهر باعث افزايش راندمان توليد مي شود. جنبههاي مختلف اين برنامه عبارتند از: ايجاد و تقويت دورههاي تحصيلات تكميلي )فوقدكترا و فوقليسانس و دكتراي حرفهيي(، همكاري در زمينه بيوتكنولوژي، برنامه آموزشي، برگزاري دورههاي خارجي بهمنظور آشنايي محققان با برنامههاي بيوتكنولوژي در كشورهاي ديگر، اهداي بورسهاي تحصيلي و جوايز ويژه، عموميسازي بيوتكنولوژي و برگزاري سمينار، سمپوزيومها و كنفرانسها.
همكاري بينالمللي در زمينه بيوتكنولوژي بهعنوان راهكاري مهم در تقسيم تجارب و تسريع در تحقيقات در نظر گرفته شده است. موافقتنامههاي جديدي از سوي هند با برزيل، دانمارك، موريتاني و سودان امضا شده است و موافقتنامههاي دوجانبهيي با بلاروس، فرانسه، آلمان، اسراييل، روسيه، سريلانكا، سوئد، سويس، سوريه، تونس، انگلستان و امريكا در حال پيگيري است. روابط دوجانبه با چين، كوبا، مجارستان، ايران، ژاپن، ميانمار، نروژ و برخي كشورهاي آسياي مركزي و غيره نيز برقرار است و همكاريهاي چندجانبه نيز شامل همكاري با كشورهاي عضو انجمن همكاريهاي منطقهيي جنوب و انجمن كشورهاي جنوب شرق آسيا است كه بويژه در قالب همكاريهاي بين موؤسسات انجام ميشود.
هدف اين برنامه، انجام پروژههاي خاص است كه از آنجمله ميتوان موارد زير را نام برد:
1 راهكارهاي بيوتكنولوژيكي براي توسعه فراوردههاي گياهي مثلاص فرمولاسيون جديدي براي polyherbal)به نام بياچيوايكس( در دانشگاه بنارس ارايه شده است. )اين تركيب جهت جلوگيري از آرترواسكلروسيس استفاده مي شود)
2 اصلاح قهوه
3 واكسنهاي نسل جديد: هدف از اين برنامه توليد واكسن براي بيماريهاي مختلف از طريق راهكارهاي نويني همچون پروتيين نوتركيب و واكسنDNA است.
از جمله وظايف اين هيادت ميتوان موارد زير را نام برد:
1 سياستگذاري كلان براي بهكارگيري راهكارهاي مؤثر بيوتكنولوژيكي و علوم مرتبط جهت تحقيق و توسعه و استفاده پايدار از منابع زيستي، بويژه جهت توسعه فراوردهها و فرآيندهاي نوين
2 تدوين استراتژي حفاظت از منابع زيستي با ارزش به صورت خارج از محل
3 (ex situ) ساخت نقشههاي ژني و تعيين مكان ژنهاي مفيد در ذخاير ژنتيكي
4 ايجاد انگيزه براي استفاده از نرمافزارهاي بيولوژيكي در مديريت آفات و بيماريهاي كشاورزي.
خانه تسهيلات حق امتياز
خانه تسهيلات حق امتياز بيوتكنولوژي به وسيلهDBTدر جولاي 1999 تاسيس شد و هدف آن اعتلاي آگاهي دانشمندان و محققان از حقوق مالكيت فكري است. اهداف اين برنامه عبارتند از 1 آشنا سازي و افزايش آگاهي زيستشناسان و بيوتكنولوژيستها با حقامتياز و چالشها و فرصتهاي موجود در اين زمينه كه اين كار از طريق برگزاري كارگاههاي آموزشي، سمينارها و غيره در همه سطوح علمي صورت ميگيردأ 2 معرفي اطلاعات حقوقي بهعنوان يك عامل حياتي در فرآيند پيشرفت برنامههاي تحقيق و توسعه در بيوتكنولوژي و زيستشناسيأ 3 ثبت حق امتياز براي زيستشناسان و بيوتكنولوژيستهاي كشور و بايگاني كردن حقوق امتياز افراد هندي و خارجي بر پايه يك معيار ثابت .
حمايت از تحقيق و توسعه
زمينههاي تحقيق و توسعه عبارتند از:1 بيوتكنولوژي كشاورزيأ 2 بيوتكنولوژي جانوريأ 3 كنترل بيولوژيكي آفات گياهي، بيماريها و علفهاي هرز 4كودهاي زيستي 5 گياهان دارويي و آروماتيك 6 بيوتكنولوژي كرم ابريشم 7 حفاظت از تنوع زيستي و محيطزيست8 بيوتكنولوژي پزشكي، كيتهاي تشخيصي و واكسنهاأ 9 ژنتيك انساني و آناليز ژنوم 10 بيوتكنولوژي دريايي و كشتآبي 11 تحقيقات پايه در زمينههاي نوين و در حال رشد بيوتكنولوژيأ 12 بيوتكنولوژي گياهي
بودجه دپارتمان بيوتكنولوژي
بودجه تخصيص داده شده به بودجه دپارتمان بيوتكنولوژي طي سالهاي 19911990 بالغ بر 5\14 ميليون دلار و در سالهاي2000 تا 2001 بالغ بر 5\30 ميليون دلار بوده است كه رشدي برابر با 212 درصد داشته است.
آموزش و تربيت نيروي انساني
حدود 55 دانشگاه و موؤسسه در امر آموزش و تربيت نيروي انساني در بخش بيوتكنولوژي درگير هستند و هر ساله در كشور هند، 550 نفر در رشتههاي مرتبط با بيوتكنولوژي مشغول به تحصيل ميشوند. دورهها در سطوح مختلف فوق ليسانس و دكترا و در گرايشهاي مختلف شامل بيوتكنولوژي عمومي (324 نفر)، بيوتكنولوژي كشاورزي (80 نفر)، بيوتكنولوژي پزشكي(10 نفر)، بيوتكنولوژي دريايي (25 نفر)، اعصاب (5 نفر)، فوق ليسانس بيوتكنولوژي و مهندسي بيوشيمي (20 نفر)، مدرك دوبل [5 سال فشرده و 4 ترم درسي] (55 نفر)، دورههاي تكميلي فوق ليسانس و دكتراي حرفهيي در بيوتكنولوژي پزشكي (9 نفر)، دورههاي تحصيلات تكميلي در مهندسي ژنتيك و توسعه فراوري زيستي(12 نفر)، دورههاي تحصيلات تكميلي در تكنولوژي مولكولي و بيوشيمي (20 نفر) برگزار ميشوند. گفتني است كه در سال 2001 حدود 20 هزار نفر در زمينه بيوتكنولوژي در هند استخدام شدهاند.
بازار بيوتكنولوژي هند
بيش از 800 شركت در زمينههاي مختلف بيوتكنولوژي در هند مشغول به فعاليت هستند. بر اساس مطالعه شركت مشاورهيي (Frost Sulliva) ، ارزش بازار بيوتكنولوژي هند از 5\2 ميليارد دلار در سال 2002 به 75\6 ميليارد دلار در سال 2010 خواهد رسيد. همچنين طبق گزارش اخير اين شركت در نشريه بازارهاي بيوتكنولوژي آسيا و اقيانوس آرام، كشور هند با 57 نمره از 100، به عنوان چهارمين بازار مورد نظر در منطقه معرفي شده استأ ژاپن با نمره 76 در راس جدول قرار داشته و در پي آن استراليا و كرهجنوبي بهترتيب با 70 و 61 امتياز در ردههاي بعدي قرار گرفتهاند (عواملي همچون حمايت دولت، ساختار تشكيلاتي، شرايط سرمايهگذاري، رقابت صنعت و سهولت ورود به بازار در ردهبندي اين كشورها مورد توجه قرار گرفتهاند). طبق برآوردهاي حاصله، ميزان فروش فراوردههاي بيوتكنولوژي مرتبط با بهداشت انسان و دام در هند، از 115 ميليون دلار سال 2002 به 200 ميليون دلار در سال 2005 خواهد رسيد.
دپارتمان بيوتكنولوژي هند از زمان تاسيس تاكنون با استفاده از راهبردهاي نوين مديريت، باعث كاهش سلسله مراتب عمودي و ايجاد روابط متقابل بين گروهها و صاحبنظران علمي شده و در طول اين مدت(از سال 1986 تاكنون) توسعه بيوتكنولوژي را در هند شتاب بخشيده است. اين دپارتمان كه در زمينههاي مختلف بيوتكنولوژي شامل كشاورزي، بهداشت، علوم جانوري، محيط زيست و صنعت مشغول به فعاليت است، تاكنون توانسته است با بيش از 5000 مقاله تحقيقي، 4000 دانشجوي فوق دكترا، انتقال چندين تكنولوژي به بخش صنعت و اعطاي حق امتياز، هند را در زمينه بيوتكنولوژي ارتقا دهدأ چنانكه هند حداقل در زمينه انگشتنگاري مولكولي در سطح جهان مطرح شده است.
هند در بخش كشاورزي با دارا بودن تنوع زيستي غني و نيروي انساني ماهر و هزينه پايين به شكل مناسبي از بيوتكنولوژي در اين زمينه استفاده كرده استأ چنانكه در حال حاضر نيز بسياري از شركتها در زمينه بيوتكنولوژي كشاورزي سرمايهگذاري ميكنند. بر اساس پيشبينيهاي انجام گرفته، ميزان رشد اين كشور در بخش بيوتكنولوژي كشاورزي 60 درصد، بخش مواد تشخيصي و دارويي 25 درصد و واكسنها 15 درصد خواهد بود.
نقل اخبار/اطلاعات ساير
سايتها/پايگاهها لزوما به معناي تائيد آنها نيست، بلكه مسئوليت تمامي مطالب
ارسالي به عهده پايگاههاي مربوطه ميباشد نقل مطالب سايت با ذکر منبع (www.IRITN.com) و نام نويسنده مجاز است.
All
rights reserved. Copyright 2003-2010 by KEYANA IT Co. Computed in 0.11
seconds
(Best Viewed With IE 6.0 or higher (1024x768
نسخه قابل چاپ
