نويسنده: آنیتا کلس
مترجم: كامبيز پارتازيان
منبع: باشگاه انديشه


ديدگاهي درحال حاضر وجود دارد كه بيان مي‌دارد فناوري اطلاعات كاملاً با مساله فقر بي‌سواد بي‌ارتباط مي‌باشد؛ دست يافتن به فناوري اطلاعات براي فقرا به بسيار گران است؛ فقرا نيازي به تصور كردن در خصوص این پدیده را ندارند؛ آنها به غذا نيازمندند.اينها نظرات وعقايد كج انديشانه‌اي مي‌باشند …

درحال حاضر طي سه سال بيش ازپنج هزار(5000)شرکت ارتباطی تلفن (Telephone Fairies)به تجارت پرجنب وجوش فروش خدمات تلفني درروستاهاي كشور بنگلادش مشغول مي‌باشند.»(محمد يونس 2001)



مقدمه

فن‌آوري ارتباطات واطلاعات(ICT)نقش بسيارمهمي رادرتمامي ابعاد حیات ملي (سياست، اقتصاد، توسعه اجتماعي و فرهنگي و ......)جوامع امروزی ايفا مي‌نمايد.

فن‌آوري ارتباطات و اطلاعات به سرعت روند زندگيمان حتی شيوه‌ايي را كه به سبب آن به تجارت مي‌پردازيم، به اطلاعات و خدمات دسترسي می یابیم و به برقراری ارتباط با يكديگر و سرگرم نمودن خودمان می پردازیم را دستخوش تغيير مي‌سازد.فن‌آوري ارتباطات و اطلاعات اقتصاد جهاني را تقويت و پشتيباني مي‌نمايد.همچنين با حقوق بشر درارتباط بوده و در بهترين حالت، از آزادي بيان و حق استفاده از اطلاعات براساس ماده 19 بيانية جهاني حقوق بشر حمايت بعمل مي‌آورد.مساله فقر كه از سوی بسياري به نقض حقوق بشر در جهان از آن تعبير مي‌شود، گریبان 2/1 بيليون انسان را گرفته است. از اين رو، انجمن توسعه جهاني در راستای توسعه اهداف خود در هزاره سوم، متعهد به نصف تقليل دادن تعداد افراد برخوردار از تنها يك دلار در روز تا سال 2015 گردید.



اهميت و نقش فناوري اطلاعات و ارتباطات در كاهش فقر

آيا فناوري اطلاعات و ارتباطات شكاف‌هاي جديدي را ميان ثروت و فقر خواهد گشود و يا اینکه به شكاف‌هاي اقتصادي ـ اجتماعي موجود شدت خواهد بخشيد؟آيا فناوري اطلاعات و ارتباطات نقش مستقيمي در كاهش فقر دارد يا اینکه صرفاً كالاي لوكس و تجملي مي‌باشد كه فقرا مي‌توانند به سختي از عهده آن برآيند؟

دو «مكتب عقيدتي» مخالف هم وجود دارد :

مكتب اول از فن‌آوري اطلاعات بعنوان داروي كاهش فقرتعبير مي‌نمايد و مكتب دوم،ادعا مي‌نمايد كه فن‌آوري ارتباطات و اطلاعات ازنقش منطقي دركاهش فقر وبه همان ميزان نقش منطقي دركاهش نيازهاي ابتدايي فقرا كه برآورده نگرديده است، برخوردار نمي‌باشد.بحثمان دراين مقاله معطوف به نقطه نظری بینابین اين دو مكتب مي‌گردد.

بحث برسراينست كه فن‌آوري ارتباطات واطلاعات،اگر بواسطه سياستهاي درست وبا شيوه‌هاي جامع حمايت وپشتيباني گردد،كوششهاي چند جانبه ضروری جهت كاهش فقرازجمله كوششهايي را كه نيازهاي ابتدايي افراد بی بضاعت را برآورده مي‌سازد را تكميل و تقويت خواهد نمود.



تعريف فن‌آوري ارتباطات و اطلاعات

قبل از بحث درخصوص موضوعات، تعريف فن‌آوري ارتباطات و اطلاعات ضروري و لازم مي‌باشد.تعاريف بسياري وجود دارد.تعريف OECD مفيد و در دسترس مي‌باشد.OECD از فن‌آوري ارتباطات و اطلاعات تمايز مناسبي را ميان ابعاد توليدي و خدماتي فن‌آوري ارتباطات و اطلاعات ارائه می نماید.در سال 1998 كشورهاي عضو OECD براي تعريف فن‌آوري ارتباطات و اطلاعات به عنوان تركيبي از صنايع توليدي و خدماتي كه داده‌ها و اطلاعات را به صورت الكترونيكي دريافت، انتقال و ارائه مي‌نمايد به توافق دست يافتند.عامل مهم در اين تعريف جامع اين است كه همانگونه که فن‌آوري ارتباطات و اطلاعات دوگانگي سنتي ميان توليد و خدمات را درهم مي‌ريزد، فعاليتهايي را كه منجر به توليد و پخش محصولات فن‌آوري ارتباطات و اطلاعات مي‌گردد را مي‌توان در هر جايي از اقتصاد يافت.

از اين رو،تعريف فوق الذكر، راه درك ابعاد چندگانه فن‌آوري ارتباطات و اطلاعات وكارآمد بودن آن دركمك به كاهش فقر ازبخشها و مناطق مختلف را هموار مي‌سازد.بخش توليد سخت افزار و نرم افزار فن‌آوري اطلاعات و ارتباطات در رشد اقتصادي مشاركت داشته و در كشورهايی نظیرچين، مالزي و مكزيك به اشتغال زايي منجرگردیده است.كشورهند،به عبارتي ديگر،ازمنبع جامع نرم افزارجهاني سود برده،وبه رشد چشمگيري در اين بخش نائل آمده است.كشور هند برنامه‌هاي نرم‌افزاري را به 95 كشور جهان صادر مي‌نمايد و به عنوان مركز برنامه‌هاي اصلي فناوری اطلاعات، خدمات ارائه مي‌نمايد.بازار اصلي نرم‌افزار كشورهند، ايالات متحده و دردرجه‌ايي پايين‌تر اروپا مي‌باشد.500 شركت مستقر درسراسر جهان نيازهاي نرم افزاري‌شان را تنها از كشور هند تأمين مینمایند.صنعت فناوري ارتباطات و اطلاعات مولد 7/7ميليون دلار در سال 1999بوده و 180000 شغل را در كشور هند در سال 1998 بوجود آورده است.(UNDP 2001). از اين رو گسترش روز افزون اين بخشها به ندرت به اشتغال زايي افراد بسيار فقیري منجر مي‌گردد كه اغلب تحصيل كرده نیستند.

‌

شكاف و اختلاف

نقش فناوري ارتباطات و اطلاعات در به اصطلاح شكاف ديجيتالي به گرمي مورد بحث و مجادله قرار گرفته است: كه آيا وجود دارد و اگر وجود دارد، نافذ و تنگ نظرانه مي‌باشد؟ رابطه‌اش با فقر چيست و آيا شكاف‌هاي موجود ميان ثروتمندان و فقرا را گسترش یا کاهش می دهد؟

هيچكس نمي‌تواند منكر اين حقيقت گردد كه شكاف ديجيتالي وجود دارد، اگرچه پيشرفتهايي دركاهش برخي از شكاف‌ها حاصل گرديده است.قضاوت حاصل از نسبت ميزبانان و كاربران اينترنتي مناطق مختلف در جهان نشان مي‌دهد كه كشور آفريقا در ميان كشورهاي ديگر در رديف آخر قرار دارد.

منبع:ITU (سال 2002)

براساس آمارهاي منطقه‌اي در خصوص نفوذ تلفن همراه،آمريكايي جنوبي و ساب ساهرا مناطق عقب مانده در سال 2001 مي‌باشند.

منبع : http://www. Ecomlink.org/E_incubator/indicators_Detail

در این رابطه، اختلافات فاحشي ميان مناطق و مناطق مختلف وجود دارد. در اروپا نسبتهاي نفوذ و گسترش 37/720 تلفن همراه در كشور فنلاند در بالاترین رقم به ازای هر 1000 نفر با 61/7 تلفن همراه در كشورآلباني در پایین ترین رقم در نوسان مي‌باشد.درشرق آسيا، با كشور هنگ كنگ، چين با نسبت 16/809 تلفن همراه در مقابل 33/2 تلفن همراه در لائوس مواجه مي‌شويم.در خاورميانه و آفريقاي شمالي، امارات متحده عربي با 02/548 تلفن همراه در مقابل 74/1 تلفن در كشور يمن قابل بررسی است.

شكاف دیجیتال در حقیقت پيامد اصلی توسعه یا عدم توسعه یافتگی كشورهای مختلف مي‌باشد.ميانگين نسبت نفوذ و گسترش فن آوری دیجیتال دركشورهاي پردرآمد 32/780 است و این در حالي است كه براي كشورهايي بادرآمد متوسط اين رقم بر 63/57 و در كشورهايي با درآمد پایین اين رقم بر 36/5 بالغ می گردد.ميانگين جهاني آن 14/123 است.با اين حال استثناهايي وجود دارد و يكي از اين استثناها به كشورهاي كم درآمدی چون ايسلند كه به داشتن مقادير نسبتاً‌ زيادي از تلفن‌هاي همراه گرايش دارند مربوط مي‌گردد.اين مورد براي مثال در مورد كشورهايي نظيرماليوي (3/28)،موريتاني (81/150) و Cape Verde 37/45 صادق بوده اما درخصوص كشور كوبا (58/0)مصداق نمي‌یابد.همچنين روابطي ميان شكاف ديجيتالي و شاخصهاي توسعه انساني وجود دارد. براساس آمار سال2001 ، اين مورد درخصوص جنوب شرقي آسيا با توجه به گستردگی صنایع دیجیتال صادق مي‌باشد.

منبع: ITU2001 و UNDP 2001

در جدول فوق بيشترين شاخص‌ فقر انساني، كمترين تعداد ISP ها، خطوط تلفني، كامپيوترهاي خانگي و دستگاه‌هاي تلويزيوني در هر 1000 نفر نشان داده شده است.بيشترين ارزش و مقدار شاخص‌هاي فناوري ارتباطات و اطلاعات (كشور سنگاپور، برونئي و مالزي) و كمترين مقدار فقر نشان داده شده است.شكاف ديجيتالي نيز درميان مناطقي كه از نقطه نظر اقتصادي كم و بيش توسعه يافته‌اند، ميان تحصيل كردگان و بي‌سوادان، ميان مردان و زنان و ميان جوانان و كهنسالان وجود دارد:. (ITU 2002).

همچنين مي‌توانيم شكافي را ميان جمعيت كثير و اقليتهاي قومي و بومي كه بطور سنتي محروم و مانع از توسعه گشته‌اند را انتظار داشت.

براساس گزارش ITU شكاف ديجيتالي منتج از اختلافات اجتماعي اقتصادي مي‌باشد از اين رو با ديگراختلافات درآمد،بهداشت وآموزش كه با فقر درارتباط مي‌باشند،اندكي تمايز دارد.بنابراين شكاف ديجيتالي اغلب تنها نشانه‌اي از اختلاف اجتماعي و اقتصادي بنيادين و پيشينه‌دارتر درجوامع ميباشد و اين اختلاف و شكاف قبل از انقلاب فناوري ارتباطات و اطلاعات وجود داشته است.همچنين شكاف و اختلاف ديجيتالي در ميان بخشها نيز وجود دارد.

در كشور فيليپين، بخش تجاري، سريعتر از كشور تايلند، پيشي گرفته است در حاليكه بخش آموزشي از عقب ماندگي بسياري برخوردار مي‌باشد.در دنبالة انتهاي طيف كاربرد فناوري ارتباطات و اطلاعات، بخشهاي توسعه كشاورزي و روستايي با حداقل تعداد كاربران فن‌آوري ارتباطات و اطلاعات، كاربردها و راه‌حل‌ها و با بيشترين فقر اطلاعاتي قرار گرفته‌اند.شكاف و اختلاف در دسترسي به فن‌آوريهاي ارتباطات و اطلاعات كاهش يافته است.

كشورهاي توسعه يافته سهم خودشان را ازكاربران اينترنتي جهان از2 درصد در سال 1991 به 23 درصد درسال2001 افزايش داده‌اند.درهمين زمان، ماهيت شكاف واختلاف از ارتباطات ابتدايي به پيشرفته و از كميت به كيفيت تغيير يافته است. (ITU 2002)

بسياري از كشورها از خطر شكاف ديجيتالي آگاهي يافته و شروع به تصحيح و برطرف كردن مشكل نموده و به پيشرفتهايي درتقليل بعضي از اختلافات و شكافها دست يافته‌اند.در نوامبر سال 2002 هند به تعداد مشتريان تلفن همراه بيش از گذشته افزود و اين رقم را به مجموع تقريباً 10ميليون كاربر افزايش داد.اگرچه اين كشور پايين‌ترين نرخ تلفن موبايل را در جهان دارد، از هر1000 نفر تنها يك نفر از تلفن موبايل استفاده مي‌نمايد در هرحاليكه در چين از هرهفت نفر يك نفر ازتلفن موبايل استفاده مي‌نمايد.

اخيراً چين،ايالات متحده را بعنوان بزرگترين بازارتلفن همراه در جهان پشت سر گذاشته و روسيه در مقام سوم قرار گرفته است. (CNN 2002).

در دسترسي به اينترنت در كشور چين از هنگامي كه اين كشور اولين ارتباطش را در سال 1993 برقرار نمود،بطور تصاعدي رشد و ترقي نموده است. مؤسسات بازاريابي اذعان مي‌دارند كه چين (PRC) ، كشور ژاپن را كه كشور آسيايي پيشتاز كاربران اينترنتي مي‌باشد را تا سال 2005 پشت سر خواهد گذاشت.همچنين كشور چين افزايش چشمگيري را در ثبت نام‌هاي دامنه (Domain) و وب سايتها – براساس محاسبات تقريباً 20 درصد در يك دوره سه ماه داشته است.17ميليون نفر به وب (Web) تا پايان سال 2000 دسترسي داشته (Kalathil, Boas, 2001) و 59 ميليون كاربرد اينترنتي در كشور چين تا پايان سال 2001 وجود داشته است. (2003CNN) درحدود 6/38ميليون كاربرGSM دركشورچين دردسامبر 2002 وجود داشته است.همچنين اختلافاتي درسطح قابليتها و امكانات سخت‌افزاري و نرم افزاري وجود دارد. براي مثال، كشور فيليپين، به عنوان دومين و بزرگترين صادر كننده متخصصين فن‌آوري ارتباطات و اطلاعات و توسعه دهنده نرم افزاري پس از كشور چين در نظر گرفته شده است.با اين وجود اين كشور به سختي به فن‌آوريهاي باند پهن و بي‌سيم دست يافته است. فن‌آوري ارتباطات و اطلاعات به طور چشمگيري به عنوان ابزار توسعه مورد استفاده قرار مي‌گيرد. در ميان كشورهاي در حال توسعه، كشورهاي هند، جامائيكا و آفريقاي جنوبي سياستهاي معطوف به گسترش كاربرد فن‌آوريهاي ارتباطات و اطلاعات را در راستاي توسعه، در اولويت بالايي قرار داده‌اند.

ادامه دارد ...

تبليغات داخلي ...

حاميان ما ...